Şu an dünya üzerinde kullanımda olan mobil cihazların ve cep telefonlarının yarısından fazlasının işletim sistemi Symbian OS (S60). Öyle bir platform düşünün ki; Symbian OS üzerinde çalışacak uygulamaları .NET platformunda geliştirme olanağı sunsun. İşte NET60 bunu yapan bir platform…
GİRİŞ
Merhabalar. Geçen ayki yazımda mobil cihazlar üzerinde çalışabilen uygulama geliştirme teknolojilerine bir giriş yapmıştım. Her ne kadar günümüzde Java teknolojisi mobil cihazlar üzerinde tercih ediliyor olsa da .NET platformunun verdiği uygulama geliştirme konforu sayesinde bu yaklaşımın değişebileceği kanısındayım. MS Visual Studio ortamında Windows Mobile (Pocket PC) uygulamaları geliştirmek zaten mümkündü fakat çapraz platformlar için henüz yeterli düzeyde araç geliştirilmiş durumda değildi. İşte NET60 .NET platformunda geliştirilen WM uygulamalarını Symbian OS üzerinde çalışacak duruma getiriyor. Bu ayki yazımda da mobil işletim sistemleri, uygulama geliştirme platformları ve NET60 üzerinde durmaya çalışacağım. Haydi, o zaman başlayalım!
MOBİL İŞLETİM SİSTEMLERİ
İşletim sistemlerinin donanım ile yazılım arasında bir köprü oluşturduğunu hepimiz biliriz. Hangi aygıtta olursa olsun donanımı kontrol eden yazılımlar sayesinde donanıma hükmedebiliriz. İşletim sistemleri de doğrudan donanıma hükmeden yazılımlardır. İşletim sistemleri üzerinde çalışan uygulamalar ise işletim sistemi ile haberleşirler ve doğrudan donanıma hükmedemezler. Dolayısı ile uyguluma geliştirirken yazılan uygulamaların öncelikle işletim sistemi ile uyumlu olması gerekir. Yani bir işletim sistemi için geliştirilen uygulama başka işletim sistemleri üzerinde çalışmayabilir. Java’nın platform bağımsız olma meselesi de JVM’ler sayesinde gerçekleştirilir. Yani JVM, işletim sistemi ile uygulama arasında köprü kurar. İşletim sistemi ile uygulamaların birbirine olan bağlılığı nedeni ile mobil uygulama geliştirirken hangi işletim sistemi üzerinde uygulama geliştirdiğimizi göz önüne almamız gerekmektedir. Bu nedenle, kısaca mobil işletim sistemlerine değinmekte fayda var.
|
| Resim 1: Mobil İşletim Sistemleri |
Mobil cihazlar ve akıllı telefonlar için geliştirilmiş işletim sistemlerinin pasta payları yandaki grafikte görülmekte. Çoğu cep telefonunda (özellikle Nokia telefonlarda) Symbian OS kullanılmaktadır. Bu nedenle geliştirilen uygulamanın hangi platformlarda çalışacağı önemli bir husus. Çoğu mobil cihazda bulunan Symbian OS yazılımları geliştirmek için genellikle Symbian C++ araçları kullanılıyor. Yani eğer çoğu cep telefonunda çalışacak bir uygulama geliştirmek istiyorsanız Symbian C++ çalışmaya başlasanız iyi edersiniz. Bu noktada “Acaba .NET teknolojisinin getirdiği yeniliklerle Symbian için yazılım geliştiremez miyiz?” sorusu akla geliyor. Benim de aklıma geldi ve biraz araştırdıktan sonra 2005 yılında kurulan Red Five Labs adlı şirketin çıkarttığı NET60 Platformunu keşfettim. Şimdi NET60’ı biraz daha yakından tanıyalım.
Net60 - .NET Framework for Symbian OS
NET60 Red Five Labs firmasının piyasaya çıkarttığı bir platform. Size de ilginç gelebilir ama firma Güney Afrika’da kurulmuş. Kuzey Amerika’da da şubeleri var. Amacımız reklam yapmak değil fakat iddia ettikleri şeyi gerçekleştirmiş olmak hiç de kolay olmasa gerek. Peki, iddia ettikleri şey nedir? Tam olarak şu: “Sen .NET ortamında rahat rahat Windows Mobile uygulaması geliştir. Ben onu senin için Symbian OS üzerinde çalışır hale getireyim.” Windows Mobile için yazılım geliştirmenin ne kadar kolay olduğunu söylemiştik. Eğer bu kolaylığı Symbian OS için de kullanabiliyor isek mobil uygulama geliştirmek bizim için oldukça kolay hale gelecektir.
|
|
Resim 2: Net60 Platformu Genel Uygulama Geliştirme Mimarisi
|
Symbian işletim sistemleri üzerinde C++ uygulamaları doğrudan çalışabilmektedir. Java için ise bilindiği üzere JVM çapraz uyumluluğu sağlamaktadır. Java uyumlu cep telefonu kavramını duymuşsunuzdur. Bu uyumluluk JVM sayesinde olur. Red Five Labs firmasının iddiası ise .NET ile Symbian arasında köprü olmak ve çapraz uyumluluğu sağlamak. Şirket WM uygulamasını Symbian OS üzerinde çalışabilir hale getirdiğini iddia ediyor. Visual Studio ortamına entegre olarak geliştirilen mobil uygulamaları Symbian üzerinde çalışan dosyalara çeviriyor. Bununla ilgili sitede örnek bir video var. Detayları için www.redfivelabs.com sitesi incelenebilir.
 |
Resim 3: Net60 Framework Mimarisi
|
Resim 3’te mimari açıkça gösterilmiş. WM uygulamaları .NET Compact Framework Apps olarak ifade edilmiş. Bu uygulamalar Symbian OS ile Net60 sayesinde bağlantı kuruyor. Visual Studio’ya eklenen bir plug-in sayesinde WM uygulaması Symbian üzerinde çalıştırılabilir “.sis” uzantılı dosya haline getiriliyor. Bu dosya ise Nokia PC Suite kullanarak çeşitli bağlantı yöntemleri ile (USB, bluetooth vs) cep telefonuna, PDA veya smartphone’lara yüklenebiliyor.
Böylelikle elimizdeki cep telefonu için Visual Studio ortamında uygulamalar geliştirip telefonumuza yükleyebiliriz. Symbian OS için Visual Studio ortamında uygulama geliştirme ve bunu aygıta yükleme konusunu da sonraki aya bırakalım. Hatta Symbian OS için küçük bir oyun geliştirme sürecini ele alıp adım adım mobil uygulama geliştirme süreçlerini her ay düzenli olarak buradan sizlere ulaştırmayı düşünüyorum.
Yeni bir yılda daha iyi, daha güzel günler dileği ile… Esenlikler
Kaynaklar:
