Hiç Dr. Who seyrettiniz mi? 1963’te yayın hayatına başlayan, 2005’te
ise yeni versiyonu çekilen, yani oldukça
eski bir geçmişi olan ve sıkı bir sever kitlesine sahip bir İngiliz dizisidir
kendileri. İzlemek isteyenler CNBC-E’yi takip edebilirler. Her neyse, benim varmak
istediğim nokta dizide kullanılan bazı fantastik gereçler. Bunlardan biri de
uzaylıların dilinin, anında (konuşulurken) İngilizce olarak anlaşılmasını
sağlayan bir cihaz. Düşünün, kulağınıza takıyorsunuz kulaklığı oh, bilmem ne
galaksisinden hede hödö ırkından yaratıkla başlıyorsunuz Türkçe sohbete. “Selamünaleyküm.” Karşınızda 5 kollu 8 gözlü
bir yaratık. “Aleykümselam abi/abla” falan diyor. İlginç olurdu.
İşte böyle bir teknolojinin günümüz şartlarında mümkün olduğu San
Francisco’da düzenlenen Mobil Ses Konferansı’nda açıklandı.
Novauris –bu olayı gerçekleştiren şirket- bu yazılımı ağırlıklı
olarak deyim (ifade olarak) içeren cümleleri kullanarak bir cep telefonunda
çalıştırıp gösterdi. Başka bir şirket, Fluential ise sunucu tabanlı bir
sistemin kullanılabilirliğini tartıştı. İki şirket de şu anda ticari olarak
ellerinde bulunmasa da bu teknolojiyi gerçekleştirecek donanıma sahip
olduklarını açıkladılar.
Söylentilere göre Google, bu yılın başlarında böyle bir yazılım
üzerinde çalışıyormuş. Başarılı bir Arap firması olan Sakhr Software’in ve Dial
Directions şirketinin birleşimiyle ise bu konu üzerine beklentiler artmış.
Gramer ve dil kültürlerinin karmaşıklığı, bu işi zorlaştıran en
büyük engellerden biri. Bazı firmaların önünü kesen de bu oldu. Mesela; Cisco
Systems, 2008 yılında yaptığı açıklamada 2009 yılı için bir reel-zamanlı çeviri
sistemi sağlamayı umduklarını açıklamıştı. Şirket daha sonra, net çevirinin
umduklarından zor olduğunu ve bunu öngöremediklerini açıkladı.
Tüm bunların yanında, Novauris ve Fluential firmalarının
geliştirdiği yazılımlar da tüm konuşmayı çeviremese de, benzerlerinden daha
hızlı şeklide kullanıcının anlayabileceği formda kelimeleri çevirmek için
tasarlanmışlar. Spesifik durumlarda iletişim problemlerinin üstesinden
gelebilecek düzeydeler.
Mesela; Novauris CEO’su Yoon Kim, telefona “Sanırım hesap yanlış
gelmiş.” diyor ve bu otomatik olarak
Japoncaya çevriliyor fakat aynı zamanda “Korkarım ki hesapta yanlışlık var.” dediğinde de aynı Japonca cümleye çevriliyor.
Bu nedenle Kim, yazılımı bir “esnek deyim çevirmeni” olarak tanımlıyor.
Eğer kullanıcının açıklaması yeterince netse çeviri otomatik
olarak gerçekleşiyor; değilse yazılım duyduğu cümleye en yakın çeviri cümlesini
gönderiyor ve onay istiyor.
Ayrıca etkileşimi kolaylaştırmak için hazır ifadeler bulunmakta.
Mesela; yazılım “Lütfen, lavaboyu gösterir misiniz?” deyimini “Tuvaletler ne
tarafta?” yerine kullanabiliyor çünkü Japonca bilmeyen kullanıcı Japon bir
yer-yön tarifini harfi harfine anlamayacaktır.
Novauris teknolojisi çift yönlü çeviri de yapabiliyor. Kullanıcı,
ucu açık sorular sormadığı takdirde iki taraf da aynı anda kendi dillerinde hem
konuşup hem de duyabiliyorlar. Sistemde bazı duyarlılıklar da bulunmakta.
Mesela; kaba bir cümle daha kibar bir formda çevrilebiliyor.
Günümüzdeki her smartphone, Windows Mobile, iPhone, mobile Linux
için tasarlanan bu yazılımı kaldırabilecek güce ve hafızaya sahip. (Yakın
zamanda Android versiyonu da hazır olacakmış.) Yeni bir dil yüklemek ise sadece
birkaç saniyemizi alacak. Kim, ürünün gelecek sene içinde piyasaya hazır hale
geleceğini söylüyor.
DARPA (-ABD Savunma Bakanlığı
İleri Araştırma Projeleri Ajansı- ordu tarafından kullanılmak üzere yeni
teknolojiler üretmekle sorumlu ABD Savunma Bakanlığı ajansıdır.) ve diğer devlet
birimlerinden fon alarak çalışmalarını sürdüren Fluential ise, uzakta işleme metoduyla daha geniş alandaki
konuşmaları çeviren bir sistem tanıttı. Şirket, 3G ağı ile çalışan bir
smartphone üzerinde çalışıyor.
Fluential’ın yazılımı, hem standart deyimleri ele alan şablon
çeviriyi hem de istatistiksel çeviriyi (yani daha yoruma açık konuşmaları
çevirebilmek) içeriyor. Yazılım, San
Francisco Hastanesi’nde test edilmiş. Gerçekten, İngilizce bilmeyen hastalar,
hastalıklarını bu sistemle tıbbi uzmanlara ifade etmiş. “Hemşirelere 90
dakikalık kullanım eğitimi verildi ve hastalar 40 saniye içerisinde basit
yönergeleri aldılar. Sistemin %92 oranında doğru çeviri yaptığı kanıtlandı.” diyor şirketin CEO’su ve başkanı Farzad
Ehsani.
“Hastane bu konuşmaları bir
çevirmene yaptırmaya kalkarsa maliyeti dakikası 0.7$-2$’dan hesaplanırken
Fluential sistemiyle bu ücret onda ya da yirmide biri kadar düşüyor.” diye de
ekliyor.
Şirket, şu anda bir market uygulaması üzerinde
çalışıyor. Hastane uygulaması ise, Ehsani’ye göre 6-9 ay içerisinde satışa
sunulacak.
Görüşmek üzere değerli okurlar!
Kaynaklar:
