Bilgisayarın başına her oturduğumda klavyenin tam ortasında “J” tuşu dikkatimi çekiyor. Ellerimizin en işlek parmağı olan işaret parmağının tam ucunda, alay edercesine durmakta.Gerek İngilizce gerek Türkçe olsun, kullanılma oranı oldukça düşük bir harf "J" harfi. Peki, nasıl olur da bu kadar az kullanılan bir harf en işlek diye tabir edebileceğimiz işaret parmağının ucunda, klavyenin tam ortasına kurulmuş, hak etmediği mevkiye torpille gelmişçesine, emek sarf etmeden gelenlerden biri gibi... En çok kullandığımız "A" harfi, işlevi küçümsenerek bir kenara itilmiş, parmaklarımızın en zayıfı olan serçe parmağının görev alanında duruyor. Oysa yapılan araştırmalara göre "A" harfi "J" harfinden yaklaşık 1000 kat daha fazla kullanılmakta. Bu bir şaka olmalı. 

Dünyada Q klavye olarak bildiğimiz tuş dizilimi aslında daktilonun icat edildiği ilk günden beri değişmedi. Q klavyenin kullanımı dünyada olduğu gibi ülkemizde de oldukça yaygın. Birçoğumuz bilgisayarlarımızı Q klavye ile alırız. Satılan notebookların da neredeyse hepsi "Q" klavyeden oluşmakta. Peki, neden oluşturulmuş bu "Q" klavye? Neden kullanılması zor olan böyle bir klavyeyi kullanıyoruz? Aslında bunun için ciddi çalışmalar yapılmaktadır.

Şu an bilgisayarlarımızda kullandığımız klavyelerle tanışıklığımız eskiye dayanır. Bugünküler nasıl sessiz sedasız yazıyorsa, daktilolarla birlikte hayatımıza giren eski klavyelerimiz o kadar ahenkli seslere sahipti. Bilgisayarların olmadığı dönemlerde daktiloların önemi son derece büyüktü. Fakat daktilolarda iki tuşa aynı anda basılması tuşlara bağlı olan kolların sıkışmasına sebep olmaktadır. Bu sebeple hızlı ve on parmak yazımlarda bu problemin çözümü için, kullanıcının yazım hızını yavaşlatmak üzere harflerin yerlerini alabildiğine karıştırılarak en çok kullanılan harfleri elin en zor ulaşabileceği yerlere yerleştirmek uygun görülür ve Q klavye adını verdiğimiz harf dizilimi ortaya çıkar. Klavyenin adı ise her klavyede olduğu gibi üst tuş sırasının ilk harfinin “Q” olmasından gelmektedir. Bu klavye 1873' te daktiloların hızlı yazma nedeniyle sık sık bozulmasına çare olarak bir mühendisliğe aykırılık abidesi olarak geliştirilmiştir. Zaten amaç, daktilo kullananları olabildiğince ağır yazmaya zorlamaktı. Böylece daktilo makinesinin ömrünü de uzatmış olacaklardı. Bilgisayarların icadıyla tuşların bozulma sorunu ortadan kalkmıştı fakat Q klavye yaygınlaştığından farklı bir klavyeye geçmek olanaksız gibiydi.

Q klavyenin İngilizceye de uygun olmayışı sebebiyle daha iyi alternatifleri olabileceğini düşünenler çıkmıştı. Örneğin;1932 yılında İngilizcede çok kullanılan harflerin klavyenin en kolay ulaşılabilir yeri olan orta sırasına toplandığı bir klavye dizilimi önerildi. Ancak piyasanın Q klavye tarafından çoktan istila edilmiş olması ile bu klavyeye olan alışkanlığa, 40 milyonun üzerindeki daktilonun değiştirilme maliyeti de eklenince bu klavye yayılamadan yok oldu.

Nur Topu Gibi Klavyemiz Oldu

Daktilonun bir zamanlar sağladığı katkılar tartışılmaz. Doğal olarak ülkemizde, daktilo kullanımı arttıkça yazmayı kolaylaştırmanın yolları aranmaya başladı. Üst tuş diziliminin ilk harfiyle anılan klavye tiplerinde ilk zamanlar çoğumuzun görmediği Fransızların A klavyesini kullandık fakat bu klavyenin de tuş dizlimi Q klavye gibi Türkçeye uygun değildi. Benzer sebeplerle Avrupa’da her ülke kendi klavyesini ortaya koydu. 1930'lu yıllarda Türkçeye uygun olmayan harf dizilimleriyle oluşturulmuş yabancı daktilo klavyeleriyle çalışma sıkıntılarını gidermeye yönelik çalışmalar başlatılmıştı. 1946'dan itibaren Türk diline uygun, standart bir klavye oluşturulması için resmi makamlara yazılar yazıldı ve İhsan Sıtkı Yener başkanlığında yabancı uzmanların da bulunduğu bir komisyon oluşturuldu. TDK kılavuzundan yararlanılmasıyla tüm kelimelerin istatistiği çıkarılarak bilimsel bir klavye oluşturulmaya çalışıldı ve günümüzdeki “F” harfiyle başlayan ve tamamıyla Türk standardı olan bir klavye şekillendirildi.  Bu yeni uygulamaya devlet de destek verdi ve bilimsel temellere dayalı oluşturulan F tipi klavye 1955 yılında  "Standart Türk Klavyesi" olarak onaylandı.

Yaklaşık 30.000 Türkçe sözün ölçü alındığı bir değerlendirmede Türkçede en çok kullanılan harfler olan, "A" 26.323, "E" 16.308, "K" 13.542, "İ" 13.384, "M" 11.263, "L" 10.496, "T" 9.669, "R" 8.698 kez geçmekteydi. Bu oran göz önünde bulundurularak söz konusu harfler F klavyede yerlerini almıştı.

1956'dan itibaren uluslararası daktilografi yarışmalarında Türkiye 28 defa dünya birincisi olmuş ve 14'ünde de dünya rekorunu kırmıştır. Bunun gibi rekorları dünyanın hiçbir ülkesi Q tipi klavyeyle başaramamıştır ama günümüzde dünyada olduğu gibi F klavye de Q klavyenin gölgesinde kalmaktadır.

Şimdi, bilgisayarınızın başına geçtiğiniz zaman, eğer Q klavye kullanıyorsanız serçe parmağınız ile A harfine basarken her zorlandığınızda "bu benim klavyem değil" diye düşünün. Ne A olması gereken yerde, ne K, ne de S... Yalnızca L ve P, F klavyedeki yerlerinde. Zaten bu klavye bizden değil. Önce bunu kabul etmek gerek...

Klavye kullanmanın kalem kullanmak kadar önem kazandığını düşünerek bizim için ciddi araştırmalar sonucu oluşturulmuş, sistematize edilmiş bir F klavye varken Q klavye, bizi bize ait bir değerden daha uzaklaştırıyor.