Geçen ay,  Web sitenizi kurmanız için yapmanız gereken işlemleri ve Joomla kurulum adımlarını sırası ile anlatmıştım. Bu ay ise Joomla ana paneli üzerindeki bileşenlerin ne anlama geldikleri ve nasıl kullanıldıkları hakkında bilgiler sunacağım.

Öncelikle, panele giriş yapabilmeniz için, yönetici giriş sayfasına gelerek kullanıcı adınızı ve şifrenizi girmeniz gerekir. İlk kez giriş yapanlar için, Joomla kurulumun son adımında belirtildiği gibi, kullanıcı adınız otomatik olarak "admin" atanır. Kullanıcı şifrenizi ise kurulum esnasında belirlemiştik. Yönetim panelimize erişebilmek için www.siteadiniz.com/administrator sayfasını açarak bilgilerinizi girmelisiniz.

Panelinize ulaştıysanız üst kısımda sırasıyla "site, menü, içerik, bileşenler, eklentiler, araçlar ve yardım" kutucuklarını görebilirsiniz. Sayfanın içerik kısmında da bazı kutucuklar vardır ve bunlar çok kullanılan kısa yol kutucuklarıdır. Ancak üst panel kullanımını iyi bir şekilde öğrenmeden sitenize hakim olmanız zor olacaktır. Şimdi üst menü içeriklerini sırasıyla inceleyelim.

Site kutucuğu, sitenizle ilgili genel ayarların bulunduğu, çoğunlukla işinize yaramayacak olan kısımdır. Bu kısım üzerinden genel yapılandırmayı tıklarsanız kullanıcı bilgilerinizi değiştirebilir, arama motoru ayarlarını yapabilir; sitenizin yayına açık olup olmaması, veri tabanı ayarları ve saat ayarları gibi birçok içeriğe erişebilirsiniz. Site kutucuğuna geri dönersek, işinize yarayacak diğer bir kısım kullanıcı yöneticisidir. Bu kısım sayesinde, sitenize üye olan kişilerin kabulünü yapabilir, kabul edilen kişilere istediğiniz seviyede yetki verebilirsiniz.

Menü yöneticisinin, sitenizin yönetiminde en önemli kısım olduğunu söyleyebiliriz. Menüler kutucuğuna tıkladığınızda 2 değişmez başlık ve onların altında ise sahip olduğunuz menüler çıkar karşınıza.

• İlk bileşen "Menü Yöneticisi"dir. Bu başlığa tıkladığınızda, sahip olduğunuz menüler ortaya çıkacaktır. Bu kısım sayesinde dilerseniz yeni menü ekleyebilir veya var olan menü isimlerinde değişiklik yapabilirsiniz.
• 2. başlık "Menü Çöp Kutusu"dur. Bu kısımda, önceden var olmuş ve daha sonradan silinmiş menüler bulunmaktadır. Dilerseniz sildiğiniz bir menüyü geri çağırabilirsiniz.
• Sitenizin ilk açılışı esnasında otomatik olarak "Ana Menü" ortaya çıkacaktır. Bu yüzden, 3. başlığımız olan "Ana Menü" üzerinden menüleriniz ile ilgili işlemleri nasıl yapacağınızı anlatacağım.

1) "Ana Menü" kutucuğuna tıkladığınızda çıkan sayfada, ana menü üzerinde bulunan başlıkların listesini göreceksiniz. Dilerseniz sağ üst kısımdaki "Ön İzleme" butonuna tıklayarak site içeriğini görebilirsiniz.

2) Görebileceğiniz gibi ana menüye eklediğiniz başlıklar alt alta sıralanmış haldedir ve bu tablo formuna bazı özellikler eklenmiştir. Her bir satırın devamında "yayımlandı" veya "yayımlanmadı" yazısını görebilirsiniz. Bu yazının üstüne tıklayarak yayımlanma durumunu değiştirebilirsiniz. Aynı şekilde "Sırala" kısmında da yukarı ve aşağı oklar bulunmaktadır. Bu oklar yardımıyla ana menü içeriğindeki başlıkların istediğiniz sırada görünmesini sağlayabilirsiniz. Bir başka içerik ise "Varsayılan" kısmıdır. Varsayılan olarak işaretlenmiş kısım ana menü üzerine tıklandığında, otomatik olarak yönlendirilecek kısmı belirler. Ana menü için bu, genelde ana sayfadır. Son olarak erişim seviyesi kısmı bulunmaktadır. Bu kısım sayesinde dilerseniz bazı içeriklere sadece sitenize üye olan kişilerin erişmesini sağlayabilirsiniz. Aynı işlemleri üst kısımdan da yapabilir, ek olarak yeni başlık açabilir veya seçili başlığı çöpe gönderebilirsiniz.

3) Şimdi ana menü üzerinde yeni bir başlık açarak menülere içerik ekleme mantığını daha iyi kavramanıza yardımcı olacağım. Sağ üst kısımda bulunan "Yeni" butonuna basınız. Açılan sayfada, "İç Bağlantı, Dış Bağlantı, Ayraç ve Takma İsim" başlıklarını; bu isimlere tıkladığınızda da birçok içerik göreceksiniz. Bunlardan en önemli olanları:

a) İç Bağlantı->Arşivlenmiş makalelerin listesi: Bir metni, yazdığınız esnada arşive ekleyerek kaydederseniz bu metin arşiv listesine katılır. Bu arşiv listesini yayımlayacak bir link yaratmak istiyorsanız bu kısmı seçebilirsiniz.

b) İç Bağlantı->Tek makale: Verilen linkin sadece bir yazınızı göstermesini istiyorsanız tek makale linkini seçmelisiniz.

c) İç Bağlantı->Kategori bloğu: Seçilen kategori içersindeki yazıları alt alta, blok şeklinde sıralar.

d) İç bağlantı->Kategori listesi: Seçilen kategorideki makale isimlerini sıralı şekilde gösterir.

e) Bölüm Blog ve Listesi de, kategori listesi ile aynı mantıkta çalışır.

f) Anket->Anket sonuçları: Oluşturmuş olduğunuz anketin yayınlanması için bu kısmı seçmeniz yeterli olacaktır.

g) Dış kaynak: Siteniz dışında bir sitenin adresine yönlendirme yapmak istiyorsanız istediğiniz Web sitesinin adresini girerek bu siteye link oluşturabilirsiniz.

h) Ayraç: Ayraç kullanımı ile oluşturulan menü üzerinde yatay bir çizgi ile ayrım yapabilirsiniz.

Şimdilik bu kısımda verdiğim örnekler bu kadar. Ancak bunlar sadece kurulum esnasında gelen paketlerdir. Sınırsız sayıda paketi www.joomla.com/forum adresinden veya İnternet üzerinden birçok siteden elde ederek forum kısmı, ziyafetçi defteri, slide show, download  özelliği, resim-video galerisi gibi daha birçok özelliği ekleyebilirsiniz. İleri kısımlarda, eklenti kısmında hem daha açıklayıcı bilgileri hem de en çok kullanılan eklentileri size sunacağım.

4) Menü öğesi seçiminizi kategori listesi olarak seçtiğinizi varsayarak (bu isimle açıklayacağım) bu sayfadaki içeriği kısaca anlatacağım. "Menü öğesi ayrıntıları" başlığı altındaki kısımda, isminden de belli olduğu gibi menü bilgilerini dolduracağınız bölüm bulunmaktadır. Kısaca içindeki başlıklar:

• Bu kısımda "Menü ismi", doldurulması zorunlu olan tek kısımdır.
• "Göster" kısmından, kategori listenizin oluşturulan menülerden hangisine ekleneceğini belirliyorsunuz. (Hatırlayacağınız gibi ilk başta bu kısmı ana menü altında yapmıştık. Otomatik olarak ana menü zaten seçili olacaktır. Dilerseniz değişiklik yaparak başka bir menü altına ekleme yapabilmeniz için bu kısım gereklidir.)
• "Üst öğe" özelliği ayrıntı bir ek gibi görünse de, aslında ileride işinize çok yarayacak bir özelliktir. "Üst menü" sayesinde seçili olan menünüzdeki içeriklerden birini seçerek dilerseniz onun alt menüsünü oluşturabilirsiniz. Bu sayede dinamik, kullanışlı bir site yapabilirsiniz. Daha açık konuşursam, HTML tablo mantığı ile, örneğin; bir menüde arkadaşlarım, projelerim, kişisel bilgilerim gibi bilgiler eklediyseniz arkadaşlarım başlığı altına okul arkadaşlarım, iş arkadaşlarım vb. alt başlıklar ekleyebilir, üstüne ek paketler yardımıyla "açılır menü" özelliği de koyarak harika bir siteye sahip olabilirsiniz.
• Eğer kategori listenizin yayımlanmaya hazır olmadığını düşünüyorsanız veya başka bir zaman yayına başlayacaksanız "Yayınlandı" kısmını "Hayır" seçebilirsiniz.
• "Erişim seviyesi" ile, içerik erişimine kısıtlamalar getirebilirsiniz. Bu başlığa tıklandığında "yeni bir sekmede" veya "aynı sayfada" işleme devam edecek gibi yönlendirmeler için "Tıklandığında Aç" kısmını kullanabilirsiniz.

Şimdi de sağ kısımdaki temel özellikler kısmını kısaca açıklarsak;

• Kategori listesi seçimi yaptığımız için "Kategori" kısmında hangi kategorinin seçildiğini belirtmemiz gerekir. Yalnız, her bir kategorinin bir bölümü olması gerekir. Onun için bu başlık altında "bölüm adı/kategori adı" şeklinde listeleme yapılacaktır. (Joomla'da her yazının bir kategorisi, her kategorinin de bir bölümün alt başlığı olması zorunludur. Bu şekilde daha düzenli bir site tasarlamış olursunuz.)Tabii, bu kısımdan seçim yapabilmeniz için öncelikle bölüm ve kategorileri oluşturmuş olmanız gerekir.
• Tablo bilgilerinin görünüp görünmemesini belirleyebilirsiniz. Bu sayede ayrıntılı bir sayfa yapısından kurtulmuş olursunuz.

"Temel özellikler" altında "gelişmiş", "bileşen" ve "sistem" kısımları bulunmaktadır. Bu kısımlarda kullanımı çok sık olmayan seçeneklerin olduğunu söyleyebilirim. Benim gözüme çarpan  en önemli özellikler; "bileşen" başlığı altında kategori, bölüm, yazar başlığı ile bilgilerin görünüp görünmemesini sağlayabilir, PDF vb. simgelerinin yayınlanıp yayınlanmamasını belirleyebilirsiniz. Ek olarak sistem başlığı altında menünüze özel resim seçebilirsiniz.

• Son olarak "Kaydet" diyerek şimdiye kadar seçtiğiniz özelliklere uygun şekilde kategori listenizin oluşturulmasını sağlamış olursunuz.

Bu aylık, Joomla kullanımı hakkında anlatacaklarım bu kadar. Ancak işin asıl zevkli kısmı olan eklentileri maalesef daha anlatamadım. Umarım önümüzdeki ay içerik ve bileşenleri anlatıp eklentiler kısmına geçebilecek, işinize çok yarayacak olan eklentileri sizlere sunacağım. Bu arada üst kısımda bahsettiğim gibi kategori ve bölümler oluşturulmadan kategori listesi, bölüm listesi vb. içerikler oluşturulamaz. Ancak Joomla'nın kurulumu ile gelen örnek bölüm/kategori isimlerini kullanarak bazı denemeler yapabilirsiniz. Önümüzdeki ay, yayımlanacak yazımda görüşmek üzere...