Bilgi Teknoloji merkezlerinde, beklenmedik bir bozulma veya doğal felaketler işletmenin rekabet avantajlarına ya da kurumların hizmet altyapısına kısmen veya tamamen zarar verebilir. Bu gibi durumlara hazırlıklı olmak ve veri kaybını önleyecek, hizmet sürekliliğini sağlayacak gerekli önlemlerin önceden alınması gereklidir. Kurum ve kuruluşlar, kritik verilerini verimli bir şekilde koruyacak ve riskleri azaltacak şekilde BT altyapılarına iş sürekliliği ve felaket kurtarma planlamalarını da yapmalıdır.

Felaket denince çoğunlukla büyük ölçekli, deprem, yangın, sel gibi kontrol edilemeyen doğal afetler akla gelir ama günlük hayatta rastlanan felaketler daha küçük ölçekte, kontrol edilebilir, önlenebilirdir ama zararları çok büyük boyutlarda olabilmektedir. 1991’den bu yana devam eden profesyonel çalışma hayatı boyunca karşılaştığım felaketlerin/hizmet kesintilerinin çoğu önlenebilir, kontrol edilebilir özelliklere sahiptir. Örnek vermek gerekirse; bir bankanın bilgi işlem sistem yönetim merkezine giren çay servisi yapan küçük çocuk, “Bu kırmızı nedir, ne işe yarar?“ diye sorup kimsenin engel olmasına meydan vermeyecek bir hızda Emergency Power Off düğmesine basıp merkezi Mainframe sistemini kapatmıştı. Sistemlerin tekrar tam anlamıyla hizmet verebilir hale gelmesi yaklaşık 1 saat sürmüştü. Bir baska problem yine bir baska büyük bir bankada olmuştu. Bankada tüm sistemler yedekli, her türlü iş sürekliliği planı hazırdı. Kesintisiz güç kaynakları (UPS) yedekteydi ama UPS’leri besleyen elektrik kaynağı tekti. Elektrik sistemindeki bir arızadan dolayı UPS’ler devreye girdi ama UPS’lerdeki bir arızadan dolayı her iki UPS sistemi devre dışı kaldı. Sistemlerin tekrar çalışır hale gelmesi 4-5 saati buldu fakat sistemlerden bir tanesine erişim çok daha uzun zaman aldı. Çünkü açılması gereken sistem standart garanti dahilindeydi ve müdahale ancak garantiyi veren firma tarafından sağlanabiliyordu. Yetkili firmanın personeli Anadolu Yakası‘nda oturduğu için trafik yoğunluğu nedeniyle Avrupa Yakası‘na ulaşamadı ve banka personeli garanti dahilindeki makinede olabilecek herhangi bir arıza riskine karşılık donanıma müdahale edemediler ve firma personelini beklemek zorunda kaldılar. Bir başka ilginç felaket, büyük bir kuruluşun felaket kurtarım merkezinde meydana geldi. Felaket kurtarım merkezlerinde genelde çok fazla personel bulunmuyor. Özellikle mesai sonrasında genelde sadece güvenlik görevlileri bulunuyor. Sistem odasını su basıyor.  Sel sensörleri durumu farkedip alarm sinyalleri üretiyor fakat güvenlik görevlisinin bulunduğu mekanda bu alarmları duyabileceği bir düzenek bulunmaması nedeni ile güvenlik görevlisi yüksek ısıdan haberdar olamıyor. Alarm uzun bir süre sesli uyarıya devam ediyor. Müdahale edilmeyince, alarm sistemi ısınıyor ve yanıyor. Sistem odasında yangın çıkıyor. Dumanlar çıkmaya başlayınca söndürme sistemleri devreye giriyor. Olabilecek her türlü felaket aynı anda gerçekleşiyor.

Bu olaylardaki ortak yön, felaketlerin büyük bir kısmının engellenebilir ve kontrol edilebilir olması. Doğru planlama, olabilecek her duruma karşı aksiyonları belirleme ve bunları periyodik olarak denemek gerekiyor.

Verilerin uzaktaki felaket kurtarım merkezlerine kopyalanması, sistemlerin birer yedeklerinin bu merkezlerde oluşturulması, sistemlerin ne şekilde açılacağı, devreye alınacağı, FKM projelerinin temel bileşenleri. Tüm bu konuların yanı sıra önemli olan; insan faktörü, felaket anında personelin ne şekilde hareket edeceği, kimlerin ne görev alacağı.

Her bir kurum/kuruluşun kendine özgü yapısı, kuralları, prosedürleri olması nedeni ile kurulacak FKM teknik altyapısı da konsept olarak aynı kalsa da detayda çok fazla farklılık içeriyor. Uygulanmış tek bir modelin her müşteriye uyarlanması maalesef mümkün olmuyor. Bunu hazır giyim ve kişiye özel terzi dikimi gibi düşünebilirsiniz. Her bir proje müşteriye uygun detaylar içeriyor; çok iyi dökümante edilmesi ve test edilmesi gerekiyor. FKM projelerinde dokümantasyonun güncel tutulması çok önemli; personel değişebiliyor, uygulamalar, veriler değişebiliyor. FKM’ lerin sürekli güncel tutulması ve her an kullanıma hazır bir şekilde tutulması yüksek yatırım maliyetine katlananlar için en önemli beklenti.