Bu Dalgaya Kapılın! - Alp ALTINTÜRK

Günlük yaşamımızın vazgeçilmez bir parçası haline gelen sosyal iletişim ağlarının sayısı gün geçtikçe artıyor. Hayatı paylaşma ihtiyacından doğan bloglar ile bireysel paylaşımın tavan yaptığı, adına şarkılar yazılan Facebook ile beraber aslında binlerce servis hayatımızı paylaşmak için hazırda bekliyor. Bu alana yatırım yapan birçok şirketin devleştiğini fark eden yazılım ve teknoloji devleri de bu alana yatırım yapmaya başladılar. Microsoft – Facebook evliliği pek ilgiyle karşılanmadı. Google, Orkut servisindeki geçmişinden de ders alarak asıl bombayı Google I/O 2009’da patlattı: Google Wave.

2009 baharından beri hepimizi merak içinde bırakan Google Wave hizmeti, davetiye sistemi ile sonunda kullanıma açıldı. Henüz inceleme (preview) sürümünde olan Wave’ de şu an birçok özellik kullanıma açık durumda. Kendisini iletişim ve yardımlaşma platformu olarak tanıtan Wave, bütün sanal ağların can alıcı özelliklerinden izler taşıyor: Anlık mesajlaşma, e-posta, video/oyun gibi uygulama paylaşımları, kişisel iletileri yayınlama, görüntülü mesajlaşma, Wikipedia tarzı paylaşım bunlardan birkaçı. Hatta diğerlerinden farklı olarak Wave hizmetinin kullanılabileceği alanlar arasında proje yönetimi bile bulunmakta!

Google Wave, adını aldığı kişisel paylaşımlarınızı içeren “dalga” yani wave’lerden oluşuyor. Bir wave’i Messenger sohbetleriniz gibi düşünün; bir veya birden fazla kişiyle ettiğiniz sohbetleri bir wave olarak tanımlayabiliriz.

Temel olarak özellikleri şöyle sıralayabiliriz:

Sürükle-bırak dosya paylaşımı: Bir wave içine sürüklediğiniz dosyalar otomatik olarak o wave’in katılımcılarında da görülecek, dosyaları indirebilmelerinin yanında düzenleyip yenilerini de yanına ekleyebilecekler.
Gerçek zamanlı paylaşım: Wave içinde karşılıklı konuşurken karşı taraftaki kişinin ne yazdığını karakter karakter görebileceksiniz.
Geliştirilebilirlik: Araçlar ve robotlar; bir yazılım geliştirici wave içinde kullanılmaya uygun eklentiler geliştirebilir.
Açık Kaynak! Google Wave yazılım geliştiricilere açık kaynaklı olarak sunulmaktadır!
Doğal dilde yazım: Wave kendi dilinizde yazım araçları içerebilecek, yazım sırasında önerileri gösterebilecek. Bu yazdığınız mesajları tamamen silmiyor, mesajın nasıl oluşturulup değiştirilmesini izleyebileceğiniz “playback” işlevi de eklenmiş.
Wikipedia işlevleri: Yazılan mesajı herkes silebilecek, düzenleyebilecek. Bu özellik, Vikipedi’de olduğu gibi ortak dokümanlar oluşturulması ve bunların yayınlanması anlamına geliyor.

Peki, böylesine kapsamlı bir hizmet nasıl tasarlanmış? Gelin bunun arkasındaki yapıyı inceleyelim.

Google Wave, hiyerarşik sıralanmış, iç içe birkaç yapıdan oluşuyor:

“Wave”, en genel kavramdır. Bir kişiyle yaptığınız konuşma kayıtları, tüm aktiviteler, kullandığınız bütün eklentilerin üzerinde bulunduğu en kapsamlı yapıdır. Bir wave’de birden fazla konuşma başlatabileceğinizi hatırlarsak 2. maddeyi buluruz:
“Wavelet” , bütün konuşmanızın bir parçası olarak nitelendirilebilir. Geniş sohbet ve etkinlik geçmişinizin küçük bir kısmıdır. Bir oturumda yaptığınız eylemler veya sohbet sırasında ana konudan dallanan başka bir sohbet wavelet olarak sayılabilir.
“Blip”, wave içindeki en küçük yapıdır. Attığınız her bir mesaj bir “blip” olarak anılır. Blip’lerden dallanan alt blip’ler olabildiği gibi, yazdığınız ama göndermediğiniz mesajlar da blip olarak geçmekte.

“Document”; bu ise doğrudan bir blip içinde yazdığınız metin, karakterler, resim, video vb. sayılabilir.
“Extensions” Wave’ in en büyük artılarından biri. Geliştirilebilirlik her zaman bizim için iyidir; ihtiyacımız olan, ama Wave’de bulunmayan bir aracı extension olarak tanımlayabiliriz. Bunları da kullanıcı ile etkileşimlerine göre iki grupta toplayabiliriz:

“Gadgets” - Tanıdık geldi mi? Windows işletim sistemlerinde kenar çubuğu, “Gadget bar” olarak geçen çubuğa eklediğiniz saat, takvim, yapışkan notlarınız, hava durumunu hatta piyasa kurlarını gösteren uygulamalar birer gadget’tır. Çoklu kullanıcı etkileşimlerini sağlayan uygulamalar. Google’ a göre OpenSocial ve iGoogle’da kullandığınız tüm araçlar Wave içinde de kullanılabiliyor! Yani geriye dönük destekleme mevcut. Bu arada şunu belirtelim; gadget’lar kullanıcıya özel değil, kullanıldığı wave’e özel. Yani bir wave üstünde satranç oyunu aracını kullandıysanız bu oyun artık o wave’deki herkese açık hale gelecek. Google, şimdiki gadget’ların henüz asıl potansiyeline ulaşmadığı görüşünde. Bu konuyla yazılım geliştiricilerin ilgilenmesi bekleniyor.
“Robots” – Messenger’da hiç sözlük robotu kullandınız mı? Peki ya SmarterChild gibi yapay zekâya sahip servisleri? Wave’de bu robotları sıklıkla göreceksiniz. Kimisi sözlük görevi yaparken kimi de yazdıklarınızı denetleyip öneriler göstererek yazının imla kurallarına uygunluğunu bildirecek. Bu konuda hedef; yazım sırasında imla hatalarını bulabilmek. Bu robotlar ayrıca Twitter’a veri gönderebiliyor veya piyasa verilerini size getirebiliyor. Kullanım alanları çok çeşitli.

“Embedded Wave” – Belki de en sık kullanılacak özellik. Elinizdeki bir wave’i Web sitenizde bir yere gömebiliyorsunuz! Böylece wave’iniz güncellendikçe web sitenizdeki içerik de buna paralel olarak güncellenmiş oluyor. Blog tutmak artık çocuk oyuncağı olacak. :) Embed’ler şu anda tam olarak kullanıma hazır olmasa da ileride YouTube’da bile kullanılabileceği düşünülüyor…

Google Wave şu anda hala geliştirme aşamasında ve herkese açık olarak geliştiriliyor. Siz de Wave’ in gelişimine katkıda bulunmak ya da kendi Wave sunucunuzu kurmak isterseniz Google Wave Federation Protocol adresinden mimari hakkındaki dokümanları, tanıtım sunumlarını ve kaynak kodunu indirebilirsiniz.

Google Wave için uygulama geliştirmek isterseniz kullanacağınız API’ler de mevcut. Google Code platformu içinde Google Wave API adresinden, Wave Robots ve Wave Gadgets geliştirme ara yüzlerine ve bunlar hakkında birçok dokümana ulaşabilirsiniz.