Günümüzün taşınabilir cihazları, hem iş dünyası hem de son kullanıcılar için geniş bir yelpazede özellikler sunançok amaçlı cihazlardır. PDA'lar (Personal Digital Assistant) ve giderek daha geniş bir kategori haline gelen akıllı telefonlar (smart phones), kullanıcıların e-postalarına, anında mesajlaşma yazılımlarına ve metin mesajlaşmalarına izin verdiği gibi, Web gezintilerine, ofis uygulamalarına ve daha birçok uygulamaya uygundur.

Taşınabilir cihazlar, sıklıkla masaüstü bilgisayarınıza bir eklenti oluşturmaktadır. Seyahatlerde veya ofisten uzak olduğunuz durumlarda yaptığınız çalışmaları, masaüstü sistemlerinizle kolaylıkla eşleştirebilirsiniz. İşte, tam bu noktada, taşınabilir (mobil) işletim sistemleri (operating system, OS) büyük önem kazanmaktadır. Günümüzde mevcut ve önümüzdeki yakın zaman dilimi içerisinde mevcudiyetini koruyacak işletim sistemlerini hızlıca saymak gerekirse;

• Apple: iPhone OS
• Google: Android
• Microsoft: Windows Mobile
• Palm: WebOS
• RIM: Blackberry OS
• Symbian
• Mobile Linux

diyebiliriz. Şimdi, bu işletim sistemlerine biraz daha yakından bakalım.

Apple: iPhone OS

Unix kökenli BSD ve NeXTSTEP işletim sistemlerinin önce Darwin, sonra Mac OS X şeklindeki evriminin bir türevidir. Mac OS X kökenli olduğu için, oldukça ileri düzeyde bir altyapıya sahip olmasına rağmen bu konuda isim yaptığı kullanıcı deneyimiyle ilgili birtakım gelişkin özellikleri, kalite standardını korumak için kısıtlanmıştır.

Özel (kapalı) kaynak kodlu bir işletim sistemidir ve bu nedenle yalnızca Apple'a ait ürünlerde bulunur. İşletim sistemi güncellemeleri için bir bilgisayara bağlı olmaya ihtiyaç duyar. Geliştiriciler için kapsamlı ve gelişmiş bir uygulama geliştirme ortamı (iPhone SDK) ile dağıtım kanalı (AppStore) sunar, bu nedenle uygulama çeşitliliği ile sayısı açısından şu an en zengin platformdur. Aynı anda, birden çok uygulamanın çalıştırılmasını yalnızca Apple'a ait uygulamalarda destekler. 3.0 sürümünden itibaren Apple'a ait olmayan uygulamaların kapalı olduklarında da kullanıcı ile iletişim kurabilmesi için "Push Notification" adı verilen bilgi mesajları gösterimi özelliği eklenmiştir.

Olumlu yönleri:

• Rakiplerine kıyasla en kolay kullanımı sunması
• Etkin kullanım için işletim sistemine aşinalık gerektirmemesi
• Uygulama çeşitliliği ile sayısı açısından en zengin işletim sistemi olması
• Doğrudan parmakla dokunarak yönetilecek şekilde geliştirilmesi

 

Olumsuz yönleri:

• Diğer güncel ve yaygın işletim sistemlerinde bulunan birçok özelliği barındırmaması
• Sınırlı codec desteğine sahip olması
• Birçok işlem için bir bilgisayara bağlı olmaya ihtiyaç duyması
• Java ve Flash desteğinin olmayışı
• Uygulama geliştirme ortamının yalnızca Mac bilgisayarlarda çalışması

Google: Android

Linux çekirdeğine sahip bir işletim sistemidir. Linux çekirdeği içerdiği için oldukça ileri düzeyde bir altyapıya sahip olmasına rağmen, güvenlik ve ticari sebeplerle birtakım özellikleri kısıtlanmıştır veya bu özellikleri doğrudan içermemektedir. Alışılageldik Linux çekirdekli işletim sistemlerinde bulunan bazı temel özellikleri ve parçaları içermediği için, genel anlamda bir Linux işletim sistemi olarak kabul edilmez. Açık kaynak kodlu bir işletim sistemidir ve bu nedenle birçok üreticinin ürününde bulunabilir. Dolayısıyla değişik platformlara uyumluluk zorunluluğu olduğu için optimizasyon miktarı rakiplerine kıyasla düşüktür. "Google deneyimi" sunan sürümleri, işletim sistemi güncellemeleri için bir bilgisayara bağlı olmaya ihtiyaç duymaz. Sadece parmak etkileşimi ile çalışabilecek şekilde tasarlanmıştır, bu nedenle rakiplerine kıyasla basit ve sade bir arayüze sahiptir ve kolay bir kullanım sağlar. Ana kullanıcı arabirimi, üzerinde çeşitli widget'ların (ufak programcıklar) çalışmasına imkan sağlayan bir bekleme ekranıdır, ayrıca uygulamaların kısayollarının bulunduğu bir menü sistemi mevcuttur. Adobe Flash desteği içeren, WebKit tabanlı tarayıcısı ile zengin bir İnternet, geniş codec desteği ile de zengin bir çoklu ortam deneyimi sunar. Kendisine ait bir uygulama dağıtım kanalına (Android Market) sahiptir. Aynı anda birden çok uygulamanın çalıştırılmasını garip bir şekilde destekler ve arka plandaki uygulamaları kullanıcıya sormadan kapatabilir.

Olumlu yönleri:

• Etkin kullanım için işletim sistemine aşinalık gerektirmemesi
• Doğrudan parmakla dokunarak yönetilecek şekilde geliştirilmesi
• Bir smart phone'da olması gereken özelliklerin büyük kısmını modern bir şekilde içeriyor oluşu
• Eksik özellikleri için de, Google'ın şefkatli kollarında büyümesinin getirisi olan sık sık yazılım güncellemelerinin çıkması
• Güncellemeler kullanıcı verisini silmeden yapılıyor
• Google ile senkronize çalışırsatelefonunçalınma, bozulma, hard reset olma gibi durumlarında, kişi bilgileri, e-postalar, ajanda vs. Google'dan geri yüklenebiliyor

Olumsuz yönleri:

• Uygulamaların harici belleğe kurulamaması ve dolayısı ile cihazın boş hafızasının çabucak tükenmesi (Bkz: 1)
• Java VM içermesine rağmen Java ME desteği içermemesi
• Bir üst sürüme geçilirken genelde uygulama uyumluluğunun bozulması
• Kişisel bilgilerinizi, telefonunuza ek olarak Google sunucularında barındırması

Microsoft: Windows Mobile

Windows CE tabanlı bir işletim sistemidir. Windows tabanlı olmasına ve ileri düzeydeki altyapısına rağmen masaüstünde kullanılan Windows uygulamalarını çalıştıramaz. 

Özel (kapalı) kaynak kodlu bir işletim sistemidir fakat bir çok üreticinin ürününde bulunabilir, dolayısı ile değişik platformlara uyumluluk zorunluluğu olduğu için optimizasyon miktarı rakiplerine kıyasla düşüktür. İşletim sistemi güncellemeleri için bir bilgisayara bağlı olmaya ihtiyaç duyar. Adobe Flash Lite destekleyen Internet Explorer Mobile tarayıcısı ile fakir bir İnternet deneyimi sunar. Java ME destekler. 

Standart ve yaygın bir şekilde benimsenmiş bir uygulama geliştirme ortamı sunar, bu nedenle mevcut uygulama çeşitliliği ile sayısı açısından zengin bir platformdur. Ayrıca kendisine ait bir uygulama dağıtım kanalına (Windows Marketplace for Mobile) sahiptir. Aynı anda birden çok uygulamanın çalıştırılmasını destekler.

Olumlu yönleri:

• Microsoft Windows ve Office ailesi ürünleri ile mükemmel uyum
• Windows platformunun bir üyesi olarak en geniş yazılım geliştirici kitlesine sahip oluşu

Olumsuz yönleri:

• Etkin kullanım için işletim sistemine aşinalık gerektirmesi
• Görsellik açısından rakiplerinin gerisinde kalması ve bu yüzden donanım üreticilerinin kendi arayüzlerini yazması
• Doğrudan ve yalnızca parmakla dokunmak üzere geliştirilmediği için dokunmatik cihazlarda tutarsız ve yersiz davranışlar göstermesi
• Rakipleri arasında en düşük performansa sahip oluşu

Palm: WebOS

Linux çekirdeğine sahip bir işletim sistemidir. Linux çekirdeği içerdiği için oldukça ileri düzeyde bir altyapıya sahip olmasına rağmen birtakım özellikleri kısıtlanmıştır veya doğrudan içermemektedir. Alışılageldik Linux kernelli işletim sistemlerinde bulunan bazı temel özellikleri ve parçaları içermediği için genel anlamda bir Linux işletim sistemi olarak kabul edilmez. 

Özel (kapalı) kaynak kodlu bir işletim sistemidir ve bu nedenle yalnızca Palm'a ait ürünlerde bulunur, dolayısı ile değişik platformlara uyumluluk zorunluluğu olmadığı için optimizasyon miktarı rakiplerine kıyasla yüksektir. İşletim sistemi güncellemeleri için bir bilgisayara bağlı olmaya ihtiyaç duymaz. 

Adobe Flash desteği içeren WebKit tabanlı tarayıcısı ile zengin bir İnternet, geniş codec destekli GStreamer tabanlı medya oynatıcısı ile de zengin bir çoklu ortam deneyimi sunar. 

Geliştiriciler için kısıtlı bir uygulama geliştirme ortamı (Mojo) ile dağıtım kanalı (App Catalog) sunar, uygulama çeşitliliği ile sayısı açısından şu an fakir bir platformdur. Aynı anda birden çok uygulamanın çalıştırılmasını destekler.

Olumlu yönleri:

• Kolay bir kullanım sunması
• Doğrudan parmakla dokunarak yönetilecek şekilde geliştirilmesi
• Yaratıcı bir şekilde tasarlanmış davranışlar sergilemesi.Mesela; programları kapatmak için "git başımdan" dercesine parmağınızla ekranın üst kısmına sürükleyip atmanız yeterli

Olumsuz yönleri: 

• Platform henüz çok yeni ve uygun uygulama miktarı düşük
• Yalnızca Palm cihazlarda bulunduğu için Türkiye'de kullanma şansınızın şu an düşük oluşu

RIM: BlackBerry OS

Research In Motion (RIM) tarafından sadece BlackBerry'ler için geliştirilmiş özel bir işletim sistemidir. Özel (kapalı kaynaklı) bir işletim sistemidir ve bu nedenle yalnızca RIM'e ait ürünlerde bulunur. Değişik platformlara uyumluluk zorunluluğu olmadığı halde optimizasyon miktarı düşüktür. İşletim sistemi güncellemeleri için bir bilgisayara bağlı olmaya ihtiyaç duymaz. 

Mükemmel bir e-mail deneyimi sunar. Java ME desteği sunar. 

Tarayıcısı Java destekliyor ve Flash desteği sınırlı olarak var. Java tabanlı, Java ME ve özel API'ler içeren uygulama geliştirme ortamı (BlackBerry SDK) sunar, uygulama çeşitliliği ile sayısı açısından şu an fakir bir platformdur. Ayrıca kendisine ait bir uygulama dağıtım kanalına (BlackBerry App World) sahiptir. 

Aynı anda birden çok uygulamanın çalıştırılmasını destekler.

Olumlu yönleri: 

• İş hayatına adanmış bir işletim sistemi oluşu (Microsoft Exchange, Lotus Notes ve Novell Groupwise desteği içerir)

Olumsuz yönleri: 

• Etkin kullanım için işletim sistemine aşinalık gerektirmesi

Symbian OS

Symbian Ltd. önceleri Ericsson, Motorola, Nokia, Panasonic, Psion, Samsung, Siemens ve Sony Ericsson şirketlerinin bazıları arasında kurulmuş ve bazıları arasında hisseleri el değiştirmiş bir şirketti. Symbian işletim sistemi ise lisans sahipleri tarafından kullanılıyordu. Nokia, geçtiğimiz yıl diğer hissedarların elindeki hisseleri de satın alarak Symbian'ın tüm varlığını kendi kurduğu Symbian Vakfı'na bağışladı. Şu an geliştirme işini Symbian Vakfı yapıyor. 

Symbian, önceleri Linux gibi çekirdek bir işletim sistemiydi, üzerine Linux'taki GNOME veya KDE gibi arayüzler yüklenmesi gerekiyordu. (Bunu cihaz üreticileri yapıyordu, kullanıcılar değil)

Özel (kapalı) kaynak kodlu bir işletim sistemidir fakat bir çok üreticinin ürününde bulunabilir, dolayısı değişik platformlara uyumluluk zorunluluğu olduğu için optimizasyon miktarı rakiplerine kıyasla düşüktür. İşletim sistemi güncellemeleri için bir bilgisayara bağlı olmaya ihtiyaç duymaz. 

Öncelikle tuş takımı ile yönetilen cep telefonu kökenli cihazlarda çalışmak üzere geliştirildiğinden rakiplerine kıyasla daha zor ve karışık bir arayüze sahiptir ve kullanımı da rakiplerine kıyasla zordur.

Adobe Flash Lite destekleyen WebKit tabanlı S60 Browser tarayıcısı ile orta karar bir İnternet deneyimi sunar. Java ME destekler.

Standart ve yaygın bir şekilde benimsenmiş bir uygulama geliştirme ortamı sunar fakat oldukça detaylı ve derin olduğundan öğrenmesi zordur. Bu da toplam uygulama geliştirici sayısına olumsuz etki eder. Fakat en eski smart phone platformu olması ve birçok programlama diline izin vermesi nedeniyle (Standard C/C++, Visual Basic, .NET, POSIX, Python, Java ME, Flash Lite, Ruby, Web Runtime (WRT)) mevcut uygulama çeşitliliği ile sayısı açısından zengin bir platformdur. Ayrıca kendisine ait bir uygulama dağıtım kanalına (Ovi Store) sahiptir.

Olumlu yönleri: 

• Özellikler açısından en dolu/tam işletim sistemi olması (sektörde smart phone kavramının sınandığı işletim sistemidir)
• Uygulama geliştiricilerine geniş erişim imkanları tanıması
• Rakipleri arasında en uzun batarya ömrünü sağlaması

Olumsuz yönleri: 

• Etkin kullanım için işletim sistemine aşinalık gerektirmesi
• Görsellik açısından rakiplerinin gerisinde kalması
• Doğrudan ve yalnızca parmakla dokunmak üzere geliştirilmediği için dokunmatik cihazlarda tutarsız ve yersiz davranışlar göstermesi
• Rakipleri arasında düşük performansa sahip oluşu