Merhaba sevgili okurlar. BilişimDergi her sayısıyla kalitesini korumaya devam ediyor. Ben de dergiyi yakından takip edenlerden biriyim -her ne kadar yeni bir okuyucu olsam da :)- ve arkadaşlarımın bu çalışmasında benim de tuzum bulunsun istedim. Benim ilgimi fazlasıyla çekmeyi başaran bir teknoloji ürününü sizlerle paylaşmak istiyorum.

Son yıllarda, “kağıdın bilginin yayılmasında üstlendiği rolü, dijital ham madde kullanılarak üretilebilecek araçlar ne şekilde üstlenebilir, bu dijital ham maddeler neler olabilir,” bu konularda ciddi araştırmalar yapılıyor. Her ne kadar bir dönem bu konuda pes edildiği düşünülse de gerçekten büyük bir yol katedildi. İşte bu araştırmaların en önemli sonuçlarından biri de katlanabilir elektronik kağıt; bir diğer adı ile dijital kağıt.

Elektronik kağıt, üzerinde bir bilgisayar ekranında gördüğümüz her türlü bilgiyi bize verebilir. Elinizdeki gazetenin her gün farklı bir bilgiyi size sunduğunu bir düşünün. Esnek ve ince oluşuyla, gazetenizi okuduktan sonra katlayıp cebinize koyabiliyorsunuz. Gün içerisindeki gelişmelerle birlikte farklı bilgiler ulaştığında cebinizdeki gazeteniz yeni bilgiler ve haberlerle tekrar karşınızda olabiliyor.

Dijital kağıdın elbette ki en büyük özelliği; gazete, dergi gibi sürekli yayınların, bayiden satın alınmasının yerine internetten indirmek formatına dönüşmesini sağlayacak olmasıdır. Elektronik kağıdın sahip olduğu bellek gazetenin tüm sayfalarını saklayabilir. Böylece siz, istediğiniz bir anda istediğiniz sayfayı dijital kağıdınızda aktif hale getirebilir – onu okuyabilirsiniz. Hatta teknoloji gelişip de saklanabilecek bellek kapasitesi arttıkça, tek bir dijital kağıt nesnesinin içine birden çok gazete yükleyebilirsiniz.

Elektronik kağıdın neden olacağı bir diğer gelişmenin, masalarımızın üzerinde duran kocaman monitörlerimize veda etmek olacağını da hatırlatmak lazım. LCD ekranlar ile hacimlerini büyük oranda kaybeden monitörlerin, elektronik kağıtlarda yüksek çözünürlük ve gerçek renkler elde edilebilmesi sorunlarının üstesinden gelinmesi ile birlikte zarif metal bir tutacakla, masamızın üzerinde sallanan ince, transparan, plastik kağıtlara dönüşeceğini söylemek yanlış olmayacaktır. Elbette dizüstü bilgisayarlar da bu gelişmeden nasibini alacak.

Elektronik kağıt ile değişime uğrayacak bir diğer sektörün de kitap yayıncılığı olacağı düşünülüyor. Elektronik kağıtlar istenilen teknolojik düzeye ulaşabilirse, internetten download edilebilen elektronik kitapları, katlanıp cepte taşınabilen elektronik kağıtların üzerinde okumak mümkün olacak.

Cep telefonu üreticileri de bu teknolojiyi kullanmaya hazırlanıyor. Elektronik kağıtların yaygın olarak kullanılacağı bir diğer ürün ise dizüstü ve avuç içi bilgisayarlar olacak. Elektronik kağıt, avuç içi bilgisayarlara, masaüstü bilgisayar monitörleri büyüklüğünde ekran kullanma imkanı da verecek.

E-kağıtlar, gerçek kağıtlara benzer şekilde dizayn edildi. Normal kağıtlar gibi kıvrılabiliyor, yeniden kullanılabiliyor, yazı ve görüntü saklayabiliyor, defalarca kez silinip tekrar yazma imkânı sağlıyor ve yıpranmıyor. Ancak katlanması ömrünü kısaltıyor. E-kağıtlar aynı zamanda matbaa ve dağıtım masraflarını ortadan kaldırarak ürünlerin maliyetlerinin düşmesini de sağlıyor.

Önde gelen bir elektronik firması olan Philips, bu konuda elektronik kağıdın temellerini atanlardan biri. İlk denemesini siyah-beyaz olarak yaptı. Mikron kalınlığında poliimit filmler kullanıldı. Baskı, yaygın kullanılan bir püskürtücülü yazıcıda elektronik mürekkep olarak adlandırılan bir mürekkeple yapıldı. Mürekkep, pozitif yüklenmiş beyaz parçacıklarla negatif yüklendirilmiş siyah parçacıklar içeren binlerce kapsülden oluşuyordu. Bu mürekkeple poliimitinin üzerine 200 mikron kalınlığında baskı yapılıyordu.

Elektronik kağıt üzerinde belli bir bölgeye elektrik alan uygulandığında siyah veya beyaz parçacıkların çekilmesiyle kağıt ekranımızda siyah veya beyaz noktalar oluşturuluyordu. Bu ise resim veya yazıların ekranda belirmesi için yeterliydi.

LG ile Philips daha sonra 14.1" boyutlarında renkli ve esnek ekranını yaptı. Bu ince yapıdaki ekran 4.096 renk gösterebiliyordu. İki ince saydam plastik zarın arasına yerleştirilmiş, kum tanesinden küçük, milyonlarca pikselden oluşuyordu. Piksellerin her bir yarım dairesi bir renge, dolayısıyla bir piksel de sadece iki renge sahip olabiliyordu. Siyah-beyaz, mavi-beyaz, yeşil-beyaz, kırmızı-beyaz gibi...

180 derecelik görüş açısına sahip olan bu yeni ekranın, ekran büküldüğünde bile net görüntü verdiği iddia ediliyor. Görüntü kalitesi olarak ise kağıda alınan renkli baskılarla kıyaslanabilir olduğu belirtilmiş.

Ekranın arka tarafında özel bir metal yaprak kullanılmış ve transistörler (TFT) bunun üzerine dizilmiş. Ekran büküldükten sonra kendiliğinden orijinal haline tekrar geliyor.

Bu cihazların güç tüketimi oldukça düşük seviyede. Bu tür görüntüleme birimlerinde kullanılan "elektronik mürekkep", nam-ı diğer transistörler, görüntü değişmediği sürece güç harcamadan var olan görüntüyü bir süre muhafaza edebiliyor. Bu da, önemli bir güç tasarrufu sağlıyor.

IBM, HP, Fuji Xerox gibi şirketler de dijital kağıt konusunda rekabet içerisinde olan firmaların başında geliyor. Ayrıca Gyricon ve E-Ink gibi ticari firmalar da sadece elektronik kağıda odaklanmış durumda. Gyricon' un ürettiği ve ticarileştirdiği Smartpaper isimli ürünün büyük marketlerde sık sık değiştirilen kağıt etiket ve ilanların yerini alacağı düşünülüyor. Dünyanın en büyük çip üreticisi Intel elektronik kağıt teknolojisinde uzmanlaşan E-Ink firmasını satın aldı. E-Ink uzmanları projelerini artık Intel’den gelecek Ar-Ge yatırımları ile sürdürecek.

Fujitsu' nun Japonya ekibi de FLEPia adını verdikleri renkli elektronik kağıdın ilk örneklerinden birini yaptı. Termina Kinschicho Fujiya Restaurant müşterilerinin kullanımına sunulan FLEPia, verileri merkez bilgisayardan kablosuz iletişim yöntemlerini kullanarak otomatik olarak çekebiliyordu. FLEPia sayesinde restorana gelen müşteriler menüyü ekrandan görüntüleyebiliyor, dilerlerse yemeklerini beklerken günlük gazetelere göz atabiliyor, tren seferlerini takip edebiliyor ya da hava durumundaki değişiklikleri takip edebiliyorlardı.

Seiko-Epson Ar-Ge direktörü Tatsuya Shimoda da, elektronik kağıdın gelecekte dergi ve magazinlerde kullanılacağını öne sürüyor. Şirketin hedefi A4 ebatlarındaki bir elektronik kağıdı birkaç ay dayanacak sağlamlığa kavuşturmak. Kağıdın maliyetini tane başına 100 doların altına indirmeye çalışıyor ve sayfalarca verinin elektronik kağıda sadece saniyeler içinde yükleneceğini ifade ediyor.      

Dijital kağıt adına yapılmış en yeni ürün kimin eseri bir tahmin edin. Otomobil lastiği üreticisi Bridgestone' un. Gerçekten şaşırtıcı ama gerçek. Yaptığı e-kağıt prototipi QR-LPD, 0.8 saniyelik yenileme süresiyle göz dolduruyor.

Şirket, kendi üretimi olan bir "elektronik toz" ve zerrecikli yapıda bir madde kullanarak yaptığı QR-LPD isimli, A4 boyutundaki prototip dijtal kağıdı tanıttı. Renk derinliği "çok iyi" olarak betimlenen QR-LPD, Wacom' un elektromanyetik iletken kalemlerini kullanıyor. Getirdiği başlıca yenilik, 0.8 saniyelik yenileme süresi. Bu beceri, QR-LPD' nin üstüne yazmayı hemen hemen kağıda yazmakla eşdeğer kılıyor. Bundan önceki e-kağıt denemelerinin yenileme sürelerinin ise 10-15 saniye olduğu belirtiliyor.