Bilişim Dergi’den herkese merhaba. Bu ay sizlere
açıklamak istediğim konu telematik sistemler ve
VANET (Vehicular Ad Hoc Networks); Türkçe çevirisi araçsal ağlar.
Eminim ki; hepimiz trafik keşmekeşinde sinir harbi yaşamaktayız.
İstanbul için çözüm olarak görülen ve ben dahil pek çoğumuzu da böyle
düşündüren metrobüsler bile artık çözümsüzlük olarak tabir edilmeye başladı.
Öyle ki; geçenlerde hiçbir yere tutunmadan kolayca ayakta seyahat edilesi bir
güruhla iştigal ettim efendim. Nereye el sallayacağımı bilemeyişimle birlikte artık
trafik için daha farklı bir şeyler yapılması gerektiğine kanaat getirdim. İşte,
bu teknoloji bu konuda bize yardımcı olacak birtakım koşullar sağlayabilecek.
Telematik iletişim sistemleri ve araçsal ağlar hızlı ve
verimli taşımacılık ile artan yol güvenliği için anahtar teknolojiler olarak
tanımlanıyor. Telematiğin ne anlama geldiğini irdelersek; otomobildeki her
türlü rahatlığı, hareketliliği ve verimlilği sağlayan hizmetler bütünüdür.
Diğer bir anlamı ise; esas dayanağı kablosuz iletişim olan, verilerin otomobil ve dış kaynaklar arasında
bu şekilde iletilmesini sağlayan bir teknolojidir. Birçok telematik yapı,
navigasyon servisleri, trafik bilgi sistemleri, acil durum, eğlence ve güvenlik
sistemlerinin mimarilerini TSP (Telematics Servise Providers) sağlayıcıları ile
sağlar. Bu telematik mimariler nadir olarak kamuya açık yerel etkin yerlerde de
kullanılır: kamusal park alanları, oteller, restoranlar, havaalanları,
alışveriş merkezleri gibi. Bu mimarilerde taşıt bir dizüstü bilgisayar ya da
bir cep telefonu gibi Wi-Fi ya da Bluetooth’a sahip alternatif bir mobil aygıt
olarak düşünülüyor. Bu yerel yapı da araçların birçok yerel servisle birbirini
etkilemesini sağlıyor. Aracını sürebilecek uygun bir yer arayan bir sürücü
düşünelim. Sürücü ilk olarak bir kılavuz kulanarak nerkeze doğru güzergahlar
bulur. Bir TSP’den trafik bilgisine dayanarak trafiğin tıkanık olmadığı bir yol
seçer, otomobil de otomatik olarak kabul edilen merkezin kaynaklarını bulur.
Bu iletişim teknolojileri sürücünün trafikteki
güvenliğini garantiye almayı, yolcular için gerekli konforu sağlamayı,
taşımacılık süresini azaltmayı ve yakıt tüketimini azaltmayı amaçlar. Bu
teknolojinin gelişimini sağlamak; çarpışmaların
ve gerçek zamanlı trafik tıkanıklığının bildirimi, mekana dayalı sürücü servis
bilgileri, yüksek hız geçiş ücreti, araç takibi, güvenli sürüş için destekler
ve daha pek çok potansiyel uygulamaya imkan tanıyacak.
Araçsal ağlar taşıtların birbirleriyle, hareketli
ve/veya sabit konum kaynaklarıyla iletişimini sağlar ve düzenler. Araç içi ve
araç dışı olmak üzere iki ağ mimarisi ile tanınırlar. Araç içi ağına sahip bir
otomobil dört protokol kabul eder: CAN (Controller Area Network) , LIN (Local
Interconnect Network) , MOST (Media Oriented Systems Transport) ve FlexRay. Bu
protokollerin kendi aralarında birbirleriyle iç haberleşmeleri olmaz. Bu yüzden
“OSEK operating system” denilen işletim sistemi çeşitli elektronik kontrol
birimleri için standart bir yazılım olarak tasarlanmıştır. Araç dışı ağda ise
otomobildeki OBU (On Board Unit) birimi İnternet aracılığıyla altyapı
sistemiyle irtibat kurar. Uzak saha ve uzak araçsal servis sağlayıcıları bir
otomotiv kullanıcısına özel, ayrıntılı servisler sağlar. Araçtan araca
uygulamalarla birlikte araçtan yol kenarı birimine (Road Side Unit - RSU)
yapılan uygulamalarla bu konudaki çalışmalar da artış göstermiştir.
Araçsal ağların güvenlik anlamında rolüne bakarsak; bir
ani fren ya da kaza durumunda bu bilginin alınmasıyla çevredeki diğer araçlara
verilecek uyarılarla olası başka kazalar önlemiş olacaktır. Güvenli sürüşün
sağlanması için, herhangi bir kazayı önlemeye yönelik olarak araç tamponunu
yükseltmek veya camların kapanması gibi önlemler alınabilecek. Kaza durumunda
ise kazadan sonra çevreyi uyarmaya yönelik birtakım uygulamaların çağrısı
yapılabilecektir. İstanbul’ da işe
yarayabilecek bir yol mu bilinmez ancak gelecek trafik tıkanıklığı haberiyle de
pek çok araç kendine başka güzergahlar çizebilecektir.
Araçtakilerin rahatlığı ve ihtiyaçları göz önünde
bulundurularak bu ağların ticari anlamdaki etkisine bakalım. İnternet erişimi,
yol kenarlarındaki cankurtaran diye tabir edebileceğimiz moteller, paralı yollar,
alışveriş merkezleri, benzin istasyonları, restoranlar ve bunların reklamları
açısından iyi bir uygulama olarak görebiliriz. Park ödemeleri için yapılacak
e-ödemeler gibi basit işlemler de bu sayede hız kazanmış olacak.
Polis, itfaiye ya da ambulans gibi kamusal birimlere
sağlayacak yarar sayesinde hedefe kısa sürede ulaşılabilecektir.
Tüm bu anlatılanlardan sonra yapılacak tek şey kendimizi
teknolojinin kollarına bırakmak olacak. Işınlanma gündeme gelene kadar bu
gelişmeleri takip etmek ve bir an önce yaşama aktarılmasını dilemek zorundayız.
Trafiksiz ve
teknoloji dolu günler dilerim sevgili okurlar.
Kaynaklar:
- Telematics Communication Technologies and Vehicular
Networks - Wireless Architectures and Applications
